و داناترين آدميان بودند و امامت بر على تمام نشد « 1 » و اجماع علماء بعد از صحابه حجتست و اجتهاد و قياس از علماء درست است و در اين جمله كه گفته آمد « ابو حنيفه » و « شافعى » را اتفاقست . اين بود سخن « ابو منصور ماتريدى » و « محمد غزالى » كه گفته شد . فصل بدانكه شيخ ابو جعفر طوسى مىگويد كه اصل اين هفتاد و سه مذهب دو مذهبست مذهب نواصب و مذهب روافض زيرا كه آن روز كه حضرت محمد ( ص ) از دار فنا بدار بقا « 2 » رفت از صحابه چهل هزار كس حاضر بودند جمله با ابو بكر بيعت كردند و او را خليفه ساختند « 3 » مگر هشتده « 4 » كس از صحابه كه با ابو بكر بيعت نكردند و به خلافت او راضى نبودند على عليه السلام و هفتده « 5 » كس ديگر پس صحابه اين هفتده كس را گفتند « رفضونا » يعنى ترك كرديد و از ما جدا شديد ( كذا ايضا « 6 » ) بدين سبب لقب ايشان روافض آمد و اين هشتده كس صحابه را گفتند « نصبتم لابى بكر بلا نص » يعنى نصب خلافت ابو بكر كرديد بىآنكه در حق او نصى بود و بدين سبب لقب ايشان نواصب آمد . پس هر يكى را از اين دو فرقه دو نام شد يك نام را خود بر خود نهادند و يك نام خصم بر ايشان نهاد و تمام صحابه خود را اهل ايمان و اهل سنت و جماعت گفتند و اين هشتده كس ايشان را نواصب خواندند و اين هشتده كس خود را اهل ايمان و شيعه گفتند و تمام صحابه ايشان را روافض خواندند - آنگاه مذهب نواصب به پنجاه و پنج فرقه شدند و مذهب روافض به هشتده فرقه گشتند جمله در آتشند الا يك فرقه به حكم لفظ نبوت كه فرموده « كلهم فى النار الا واحدة » « 7 » و آن واحده از اهل نجاتند زيرا كه بر مذهب مستقيم‌اند و مذهب مستقيم آنست كه بتوحيد و عدل و رسالت و امامت ايمان آورند و هر چهار را تصديق كنند و معنى توحيد آنست كه يك

--> ( 1 ) - بر على تمام شد و اجماع صحابه ( 2 ) - بقا رحلت كردند ( 3 ) - و ابى بكر را به خلافت نشاندند ( 4 ) - هجده ( 5 ) - هفده ( 6 ) - ترك كردند و از ما جدا شدند . ( 7 ) - كه فرموده : ستفرق امتى على ثلاثة و سبعين فرقه كلهم فى النار الا واحدة